EU261-vertragingscompensatie: wat een vertraging oplevert

Verordening (EG) nr. 261/2004 van het Europees Parlement en de Raad voorziet in een vaste vergoeding wanneer een vlucht drie uur of meer te laat aankomt, mits de oorzaak geen buitengewone omstandigheid is. De vergoeding is geen terugbetaling, geen omboeking en geen vergoeding van kosten. Het is een wettelijk recht dat bestaat onafhankelijk van de ticketprijs, de tariefklasse en of de passagier voor zaken of plezier reisde. Het bedrag hangt af van de afstand van de vlucht, niet van de betaalde prijs.

De verordening is van toepassing op vluchten die vertrekken vanaf een luchthaven in de EU, de EER of het VK, met elke luchtvaartmaatschappij, en op vluchten die aankomen in de EU, de EER of het VK met een luchtvaartmaatschappij die in een van die gebieden is gevestigd. Een vlucht van een niet-EU-luchthaven naar de EU met een niet-EU-luchtvaartmaatschappij valt buiten het toepassingsgebied. Het VK heeft na 2020 dezelfde structuur in de wet behouden, dus de bedragen en drempels zijn gelijk, maar de twee regimes zijn afzonderlijke instrumenten en een claim moet worden ingediend onder het regime dat de vlucht dekt.

De afstandsklassen en de bedragen

De verordening stelt drie vaste bedragen vast. Ze worden niet jaarlijks aangepast en ze zijn niet geïndexeerd. De onderstaande cijfers zijn die uit de verordening zoals deze luidt; ze zijn sinds 2004 niet veranderd.

De verlaging in de langeafstandsklasse is het onderdeel dat het vaakst wordt gemist. Een vlucht van meer dan 3.500 km die drie uur en één minuut te laat aankomt, is EUR 300 waard, niet EUR 600. Het volledige bedrag van EUR 600 geldt alleen wanneer de vertraging vier uur bereikt. Dit is geen beleid van de luchtvaartmaatschappij; het staat in artikel 7, lid 2, van de verordening.

De drempel van drie uur en hoe deze wordt gemeten

Het recht ontstaat bij aankomst, niet bij vertrek. Een vlucht die vier uur te laat vertrekt en tijd goedmaakt in de lucht, met een aankomst van twee uur en vijftig minuten te laat, geeft geen recht. Een vlucht die op tijd vertrekt en drie uur rondcirkelt wel. De meting is het verschil tussen de geplande aankomsttijd en het werkelijke tijdstip waarop de deur van het vliegtuig wordt geopend, niet het tijdstip waarop de wielen de landingsbaan raken.

Een annulering geeft een ander recht: de passagier kan kiezen tussen terugbetaling en omleiding, en compensatie is verschuldigd tenzij de luchtvaartmaatschappij ten minste veertien dagen van tevoren heeft kennisgegeven of buitengewone omstandigheden kan aantonen. Een weigering van instap tegen de wil van de passagier, op een overboekte vlucht, leidt tot dezelfde bedragen als een vertraging, zonder drempel van drie uur.

Buitengewone omstandigheden: de kwalificatie die de meeste claims beslist

Artikel 5, lid 3, sluit de compensatieverplichting uit wanneer de vertraging wordt veroorzaakt door buitengewone omstandigheden die niet voorkomen hadden kunnen worden, zelfs als alle redelijke maatregelen waren genomen. De verordening definieert de term niet. Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft dat gedaan in een reeks arresten, en de grens die het heeft getrokken is de grens die ertoe doet.

Weersomstandigheden die de vlucht onveilig maken, een staking van de luchtverkeersleiding, een veiligheidsalarm, een politieke sluiting van het luchtruim en een vogelaanvaring worden over het algemeen als buitengewoon beschouwd. Een technisch defect dat inherent is aan de normale exploitatie van het luchtvaartuig over het algemeen niet. Het onderscheid is niet tussen “de schuld van de luchtvaartmaatschappij” en “niet de schuld van de luchtvaartmaatschappij”; het is tussen een risico dat deel uitmaakt van het runnen van een luchtvaartmaatschappij en een risico dat daaraan extern is. Een hydraulisch defect dat tijdens een voorvluchtcontrole wordt ontdekt, is een technisch defect. Een vulkanische aswolk niet.

De luchtvaartmaatschappij draagt de bewijslast voor de omstandigheid en voor het bewijs dat geen redelijke maatregel de vertraging had kunnen voorkomen. Een claim die wordt afgewezen met de woorden “technische redenen” en niets meer, is een afwijzing die niet aan die bewijslast voldoet. De passagier hoeft de oorzaak niet te bewijzen; de luchtvaartmaatschappij moet de vrijstelling aantonen.

Uitgewerkte berekening

Een passagier heeft een ticket van Lissabon naar São Paulo, een afstand van ongeveer 7.900 km, en de vlucht komt drie uur en twintig minuten te laat aan. De oorzaak is een technisch defect aan het druksysteem van het vliegtuig, ontdekt voor het vertrek. De luchtvaartmaatschappij is gevestigd in de EU.

Stap 1: Identificeer het regime.
  Vlucht vertrekt uit de EU, dus Verordening 261/2004 is van toepassing.

Stap 2: Identificeer de klasse.
  Afstand is meer dan 3.500 km, dus de klasse is lange afstand.

Stap 3: Identificeer de vertraging bij aankomst.
  Werkelijke aankomst min geplande aankomst = 3 uur 20 minuten.
  3 uur 20 minuten is ten minste 3 uur, dus de drempel is gehaald.

Stap 4: Controleer de verlaging.
  Vertraging is tussen 3 en 4 uur, dus het bedrag wordt met 50% verlaagd.
  EUR 600 x 0,50 = EUR 300.

Stap 5: Controleer op buitengewone omstandigheden.
  Technisch defect is over het algemeen niet buitengewoon.
  De luchtvaartmaatschappij zou het tegendeel moeten aantonen.

Recht: EUR 300 per passagier, op grond van artikel 7, lid 1, onder c, en lid 2.

Als dezelfde vlucht vier uur en tien minuten te laat was aangekomen, zou de verlaging niet van toepassing zijn en zou het recht EUR 600 bedragen. Als de oorzaak een staking van de luchtverkeersleiding in het Portugese luchtruim was geweest, zou het recht nul zijn, omdat de luchtvaartmaatschappij zich op artikel 5, lid 3, zou kunnen beroepen.

Direct claimen, zonder claimbureau

De luchtvaartmaatschappij is de juiste eerste ontvanger. De meeste maatschappijen bieden een claimformulier op hun eigen website aan, en de verordening vereist niet dat de passagier een claimbureau, een advocaat of een nationale handhavingsinstantie inschakelt voordat hij naar de luchtvaartmaatschappij schrijft. Een schriftelijke claim moet het vluchtnummer, de datum, de boekingsreferentie, de geplande en werkelijke aankomsttijden en het geclaimde bedrag op grond van de verordening vermelden. Deze moet worden gestuurd naar het adres van de afdeling klantenrelaties van de luchtvaartmaatschappij, niet naar de luchthaven of het reisbureau.

De luchtvaartmaatschappij heeft geen wettelijke termijn om te reageren, maar nationale handhavingsinstanties in de meeste lidstaten verwachten een antwoord binnen een bepaalde periode, vaak acht weken. Als de luchtvaartmaatschappij weigert, kan de passagier een klacht indienen bij de nationale handhavingsinstantie van het land van vertrek, of van het land van aankomst als de vlucht buiten de EU is vertrokken. Die instanties kennen zelf geen compensatie toe; zij houden toezicht op de luchtvaartmaatschappij. Het alternatief is een gerechtelijke claim in de lidstaat waar de vlucht is vertrokken of aangekomen, en de bedragen zijn klein genoeg dat de meeste van dergelijke claims onder vereenvoudigde procedures vallen.

Een claimbureau neemt doorgaans tussen 25% en 35% van het teruggevorderde bedrag, plus btw in sommige rechtsgebieden. Voor een eenvoudige claim tegen een grote maatschappij levert dat aandeel heel weinig op: de procedure is een formulier en wachten. Voor een claim tegen een maatschappij die heeft geweigerd op een betwist rechtsvraagstuk, of waarbij de luchtvaartmaatschappij in surseance verkeert, kan het aandeel iets opleveren. De verordening vereist niet dat de passagier er een inschakelt, en de luchtvaartmaatschappij kan er niet op aandringen.

Wat mensen verkeerd doen

De meest voorkomende fout is de ticketprijs als maatstaf te nemen. De verordening betaalt een vast bedrag per passagier, dus een tarief van EUR 40 en een tarief van EUR 900 op dezelfde route leiden tot hetzelfde recht. De tweede fout is aannemen dat elke vertraging van meer dan drie uur betaalt. De drempel ligt bij aankomst, en de langeafstandsklasse verlaagt het bedrag tussen drie en vier uur. De derde is “technische redenen” als definitief antwoord accepteren. De luchtvaartmaatschappij moet aantonen dat het defect buitengewoon was, en in de meeste gevallen is een technisch defect dat niet.

De fout is natuurlijk omdat de eerste reactie van de luchtvaartmaatschappij is geschreven om het dossier te sluiten, niet om de verordening toe te passen. De passagier leest een afwijzing die gezaghebbend klinkt en stopt. De verordening legt de bewijslast bij de luchtvaartmaatschappij, en een afwijzing die de buitengewone omstandigheid niet noemt en niet uitlegt waarom geen redelijke maatregel de vertraging had kunnen voorkomen, heeft die bewijslast niet vervuld.

Wat de pagina van de luchtvaartmaatschappij niet zal zeggen

De eigen vertragingspagina van de luchtvaartmaatschappij legt uit hoe je kunt omboeken en kosten kunt claimen. Zij zal zelden de vaste bedragen vermelden, omdat de bedragen niet haar beleid zijn en zij er niets mee wint ze te publiceren. Zij zal zelden uitleggen dat een technisch defect over het algemeen geen buitengewone omstandigheid is, omdat dat de grond is waarop de meeste afwijzingen berusten. De verordening is de bron, en de bron is openbaar.

Waar de regimes verschillen

Een vlucht binnen de EU valt onder Verordening 261/2004 zoals uitgelegd door het Hof van Justitie. Een vlucht van of naar het VK valt onder de Britse behouden versie, die dezelfde klassen en drempels gebruikt, maar wordt gehandhaafd door de Civil Aviation Authority en uitgelegd door Britse rechters. Een vlucht van of naar de VS valt onder geen van beide; het US Department of Transportation vereist een terugbetaling wanneer een vlucht wordt geannuleerd of aanzienlijk gewijzigd en de passagier ervoor kiest niet te reizen, maar het creëert geen vaste vertragingsvergoeding. Het Verdrag van Montreal, dat van toepassing is op internationaal vervoer, voorziet in schadevergoeding voor bewezen verlies, niet in een vast bedrag bij vertraging bij aankomst. De instrumenten zijn afzonderlijk en een passagier kan zich op meer dan één beroepen, maar niet voor hetzelfde verlies tweemaal.